Á sama tíma og tannlæknar eru að sinna upplýsingaskyldu sinni til hagsbóta fyrir borgarana er sótt að þeim á ýmsan hátt af hálfu hins opinbera. Tannlæknar verða fyrir ósanngjarnri gagnrýni af hálfu stjórnmálamanna og lítið heyrist af breytingum sem heilbrigðisráðherra hefur boðað að bæta eigi úr tannheilsumálum eldri borgara.

Í þættinum Sunnudagskaffi á Rás 2 í nóvember sl. sagði Jónína Bjartmarz, alþingismaður og formaður heilbrigðis- og trygginganefndar Alþingis, að hlutdeild fólks í tannlæknakostnaði væri meiri en hún þyrfti að vera vegna þess að hin meinta samkeppni virkaði ekki. Þetta er einfaldlega rangt hjá Jónínu.

Árið 1993 var komið á frjálsri verðlagningu og samkeppni meðal tannlækna. Samráð um taxta er óheimilt og hver tannlæknir verðleggur verk sín eftir eigin rekstrartölum.

Í október 1998 rann samningur Tannlæknafélagsins og Tryggingastofnunar ríkisins út en á samningstímanum gilti föst gjaldskrá fyrir skjólstæðinga TR, þ.e. þá sem nutu endurgreiðslu tannlæknakostnaðar. Gjaldskráin fylgdi verðlagi og var uppreiknuð á þriggja mánaða fresti. Ef endurgreiðsluskrá TR væri framreiknuð til núverandi verðlags með sömu aðferðum og vísitölum og notaðar voru þegar samningur tannlækna við TR var í gildi væri hún 40% hærri en hún er nú.

Til samanburðar hefur tryggingayfirtannlæknir upplýst (Fréttablaðið 27. nóvember 2004) að gjaldskrá tannlækna er að meðaltali um 20% yfir endurgreiðsluskrá TR eins og hún er í dag. Í verðkönnun Samkeppnisstofnunar, sem birt var í janúar 2004, kom fram að meðalverð tannlækna væri 16-45% hærra en endurgreiðsluskrá TR. Hvort tveggja sýnir að tannlækningar hafa fráleitt hækkað í takt við fyrrnefnda vísitöluframreikninga.

Munurinn verður enn meiri þegar haft er í huga að til að tannlæknar geti rekið stofur sínar, boðið sjúklingum bestu hugsanlega meðferð í öruggu umhverfi og tryggt sér viðunandi lífeyri eftir starfslok þyrfti gjaldskráin að vera 52% hærri en endurgreiðsluskrá TR (sem nú kallast ráðherragjaldskrá). Allt þetta sýnir að frjáls verðlagning og samkeppni hefur virkað mjög vel og skilað sér í ódýrari tannlækningum fyrir almenning.

Við þetta er að bæta að á örfáum árum hefur framlag hins opinbera til tannlækninga (til endurgreiðslna vegna sjúkratryggðra einstaklinga - EKKI launa til tannlækna) minnkað um þriðjung, úr 1,36% af heildarframlagi til heilsugæslu í 1,08%. Þetta er væntanlega einsdæmi í heilbrigðiskerfinu sem vert er að vekja athygli Jónínu á því á sama tíma hefur flest önnur heilsugæsla farið um það bil 10% fram úr fjárlögum á hverju ári. Að auki hafa fjárheimildir ríkisins til tannlækninga ekki verið fullnýttar síðustu ár og skipta upphæðirnar hundruðum milljóna. Allt þetta kemur niður á endurgreiðslum til almennings fyrir sjálfsagða heilbrigðisþjónustu.

Í haust sem leið stóð Tannlæknafélagið fyrir vel heppnuðu málþingi um tannheilsu og tannlækningar eldri borgara. Inn á málþingið bárust velviljuð orð ráðherra heilbrigðismála um að til stæði að auka fjárframlög til þessa málaflokks, til þess væri lag. Einnig að sú skelfilega stefna sem rekin hefur verið, að borga fyrir falskar tennur en helst ekki nein önnur tanngervi, skyldi aflögð. Lagafrumvarp þessa efnis mun vera tilbúið en er sífellt tekið af dagskrá þingfunda á hinu háa Alþingi. Umræða um frumvarpið er ekki hafin þegar þetta er skrifað og óljóst hvort það verði samþykkt fyrir sumarleyfi þingmanna. Fátt hefur því gerst sem gefur eldri borgurum von um að úrbóta sé að vænta í tannheilsumálum þeirra og ekki nema von að spurt sé hvort ráðherra ætli ekki að standa við gefin fyrirheit.